این استاندارد باید درمورد فعالیتهاى بیمه عمومى و بیمه عمر زمانی بکار گرفته شود و در مورد سایر بیمه‏هاى زندگى کاربرد ندارد و الزامات این استاندارد در‌مورد کلیه صورتهای مالی که دوره مالی آنها از تاریخ 1386/01/01 و بعد از آن شروع می شود، لازم‌الاجراست.

دامنه کاربرد استاندارد حسابداری شماره 28

این استاندارد باید درمورد فعالیتهاى بیمه عمومى  و بیمه عمر زمانی بکار گرفته شود و در مورد سایر بیمه‏‌هاى زندگى کاربرد ندارد.

قرارداد بیمه (بیمه نامه)

عقدی است که به ‏موجب آن یک طرف (بیمه‏گر) متعهد می‌‏شود در ازاى دریافت حق‏بیمه از طرف دیگر (بیمه‏‌گذار)، در صورت وقوع حادثه، خسارت وارده به او یا شخص ذینفع را جبران کند  یا مبلغ معینی را به وى یا شخص ذینفع بپردازد.

بیمه زندگی:  نوعی بیمه مرتبط با حیات یا فوت انسان است که بیمه گر نسبت به پرداخت وجوهی معین براساس رویداد مشخصی، اطمینان می‌دهد.

بیمه عمومی:  به بیمه‌هایی غیر از بیمه زندگی اطلاق می‌شود.

حق بیمه

مبلغی است که بیمه‌گر در ازای پذیرش خطر طبق قرارداد بیمه از بیمه‌گذار مطالبه می‌کند.

تاریخ شروع پوشش بیمه‌ای

عبارت است از تاریخ شروع پذیرش خطر توسط بیمه‌گر طبق قرارداد بیمه.

شناخت درآمد حق بیمه‏

درآمد حق‏بیمه باید:

  • از تاریخ شروع پوشش بیمه ‌ای، و نه تاریخ صدور،  و
  • به‏ محض اینکه حق‏ بیمه به‏‌گونه‌‏اى اتکاپذیر قابل اندازه‏‌گیرى باشد، و
  • به ‏طور یکنواخت در طول دوره بیمه‌‏نامه (براى بیمه‏‌هاى مستقیم) یا در طول دوره پذیرش غرامت (براى بیمه‏‌هاى اتکایى) شناسایى شود. مگر اینکه الگوى وقوع خطر در طول دوره بیمه‏نامه یکنواخت نباشد که در این ‏صورت درآمد حق‌‏بیمه متناسب با الگوى وقوع خطر برآوردی، شناسایى می‏شود (مثلا بعضى رشته‌‏ها همانند بیمه مهندسى).

تعدیل مبلغ حق بیمه

در مواردى که طبق بیمه نامه  مبلغ حق‌‏بیمه در آینده مشمول تعدیل می‌باشد، حق‏‌بیمه تعدیل شده باید در موارد ممکن به ‏عنوان مبناى شناسایى درآمد حق‏بیمه مورد استفاده قرار گیرد. اگر نتوان مبلغ تعدیل را به‏‌گونه‏‌اى اتکاپذیر براورد کرد، مبلغ اولیه حق‌‏بیمه که باتوجه به سایر اطلاعات مربوط  تعدیل می‏شود باید به‏ عنوان مبنای شناسایی درآمد حق‌‏بیمه استفاده شود (مثلا بیمه باربرى دریایی و بیمه آتش‏سوزى انبارها).

بیمه‌‏نامه‌‏هاى بین راهى

بیمه‌‏نامه‏‌هاى صادر شده در اواخر سال مالى که تاریخ شروع پوشش بیمه‌ای آن قبل از تاریخ ترازنامه بوده و ممکن است بیمه‌‏گر اطلاعات کافى جهت تشخیص آنها نداشته باشد.

مبلغ بیمه‌‏نامه‌‏هاى بین راهى

 باتوجه به اینکه درآمد حق‏بیمه از تاریخ شروع پوشش بیمه‌ای شناسایى می‏شود، مبلغ بیمه‌‏نامه‏‌هاى بین راهى براساس تجارب گذشته و رویدادهاى پس از تاریخ ترازنامه براورد مى‏شود و حصه عاید شده آن به ‏عنوان درآمد حق‏بیمه شناسایى میشود.

حق بیمه عاید نشده

 بخشی از حق بیمه مرتبط با بیمه‌نامه‌های صادره طی دوره مالی ه قابل انتساب به پوشش خطر بعد از پایان دوره مالی است به‌عنوان حق بیمه عاید نشده شناسایی می‌شود.

روشهای برآورد حق بیمه عاید نشده باید به‌گونه‌ای انتخاب شود که مبلغ برآوردی تفاوت با اهمیتی با بدهی واقعی در تاریخ ترازنامه نداشته باشد.

محاسبه حق بیمه عاید نشده

درمواردی که الگوی قوع خطر در ول وره یمه‌نامه تقریباً یکنواخت است برای محاسبه حق‌بیمه عاید شده از روش تناسب زمانی استفاده می‌شود. شیوه‌های محاسبه حق بیمه عاید نشده در روش تناسب زمانی برای بیمه نامه‌های سالانه شامل:

  • روزانه (1/365): حق بیمه عاید نشده شامل مجموع حق بیمه‌های عاید نشده‌ای است که در پایان دوره مالی باتوجه به مدت منقضی‌ نشده بیمه‌نامه‌ها محاسبه می‌شود.
  • ماهانه (1/24): فرض می شود کـه صـدور بیمه‌نامـه‌ها درطول ماه به‌طور یکنواخت است.
  • فصلی (1/8): فرض می‌شود که صدور بیمه‌نامه‌ها در طی فصل به‌طور یکنواخت است.
  • سالانه (1/2): فرض می‌شود که صدور بیمه‌نامه‌ها در طی سال به‌طور یکنواخت است.

نکته:

روش تناسب زمانی باید به‌‏گونه‌‏اى انتخاب و بکار گرفته شود که دقت آن از روش فصلى (یا روش 8/1) کمتر نباشد.

خسارت

‏عبارت است از مبلغ قابل پرداخت در اثر وقوع حوادث تحت پوشش قرارداد بیمه.

  • باید براى بیمه‏هاى مستقیم و اتکایى ناسایى ود.
  • مبلغ آن باید بیانگر براورد معقولی ز مخارج لازم براى تسویه تعهد فعلى در تاریخ ترازنامه باشد.
  • شامل مبالغ زیر است:

الف. خسارت واقع شده‌ای که گزارش نشده است،

ب. خسارت گزارش شده‌ای که پرداخت نشده است،

ج . خسارتی که به‌‏طور کامل گزارش نشده است،و

د. مخارج براوردى تسویه خسارت.

براورد و شناسایی بدهی خسارت پرداخت نشده

.  بدهى مربوط به خسارت واقع شده‌ای که پرداخت نشده است (شامل خسارت گزارش نشده)، باتوجه به موارد زیر براورد و شناسایی می‌گردد:

.  تجربیات در‌مورد خسارت واقع شده در گذشته

. آخرین اطلاعات موجود

. تغییر شرایط از قبیل آخرین حوادث فاجعه‏آمیز

. تغییر در حجم و ترکیب خطرات تحت پوشش بیمه

اجزای تشکیل دهنده مخارج نهایى جبران خسارت

این اجزا شامل موارد زیر است:

  • مبالغ قابل پرداخت بابت خسارت طبق مفاد بیمه‌نامه، و
  • مخارج تعیین و تسویه خسارت: شامل مخارج مستقیم هرخسارت مانند حق‌الزحمه خدمات کارشناسی و حقوقی و همچنین آن ‌دسته از مخارج غیرمستقیمی است به توان با هر خسارت مرتبط دانست.

در تعیین مخارج نهایی جبران خسارت، مبالغ بازیافتنی از طریق حق جانشینی و یا اقلام اسقاطی از مبلغ خسارت کسر می‌شود.

ذخایر لازم براى خسارت معوق باتوجه به موارد زیر تعیین می‌شود:

  • خسارت براوردى هرمورد یا طبقه‏اى از یک رشته (مثلاً در بیمه‏ دنه براساس مدل و سال تولید) 
  • فرمولهاى ریاضى
  • نوع بیمه و قضاوت مدیریت بستگى

  روشى که توسط مدیریت انتخاب می‌‏شود باید به ‏طور یکنواخت اعمال گردد.

تعدیل بدهى خسارت معوق

  • تعدیل بدهى خسارت معوق براساس اطلاعاتى که پس از شناخت اولیه بدست می‌آید، ضرورى است.
  • هدف از انجام این تعدیلات، براورد دقیق‏تر مخارج مورد انتظار جبران خسارت است.
  • اثر این تعدیلات بر بدهى خسارت معوق و هزینه خسارت به‏محض دسترسی به اطلاعات جدید، شناسایى مى‏شود.
  • با این‏گونه تعدیلات به‏عنوان تغییر در براورد حسابدارى برخورد مى‏شود.

مبالغ دریافتنی از بیمهگر اتکایی بابت خسارت واقع شده

مبالغ دریافتنی از بیمه‌گر اتکایی بابت خسارت واقع شده   اعم از گزارش شده و گزارش نشده، باید در دوره وقوع از یک طرف به‌عنوان دارایی و از طرف دیگر به‌عنوان درآمد بیمه‌گر واگذارنده شناسایی شود و نباید حسب مورد با بدهی یا هزینه مربوط تهاتر شود.

بیمه‏ اتکایى: بیمه‌ ی  است که به‏موجب آن یک طرف (بیمه‏گر  اتکایی)  در ازاى دریافت حق‏بیمه،  جبران تمام یا بخشى از خسارت وارده به طرف دیگر (بیمه‏گر واگذارنده) را بابت بیمه‏نامه یا بیمه‏نامه‏هاى صادره و یا قبولى توسط وى،  تعهد مى‏کند.

بیمه ‏اتکایى نسبى :  نوعى بیمه‏اتکایى است که به‏موجب آن بیمه‏گر اتکایی در قبال  دریافت نسبتى از حق‏بیمه قرارداد بیمه اولیه،  تعهد مى‏کند به‏همان نسبت خسارت وارده به بیمه‏گر واگذارنده را جبران کند.

بیمه‏‌اتکایى غیرنسبى :   نوعى بیمه‏اتکایى است که در آن بیمه‏گر  اتکایی در قبال دریافت حق‏بیمه، تعهد مى‏کند تمام یا بخشى از خسارت مازاد بر سقف از پیش تعیین شده را جبران کند.

حق‏‌بیمه‏‌هاى اتکایى

حق‏ بیمه اتکایی واگذاری به بیمه‌گران اتکایی باید توسط بیمه‌گر واگذارنده از تاریخ شروع پوشش بیمه‌ای و طی دوره تأمین خسارت قرارداد بیمه اتکایی،  به‌طور یکنواخت طی دوره پوشش بیمه‌ای یا متناسب با  الگوی وقوع خطر،  به‌عنوان هزینه بیمه اتکایی واگذاری درصورت سود و زیان شناسایی شود.

نحوه برخورد با حق‏بیمه واگذارى در:

بیمه‌های اتکایى به‏عنوان هزینه شناسایى می‌شود و با درآمد حق‏بیمه  تهاتر نمی‌گردد. خسارت دریافتى یا دریافتنى از بیمه‏گران اتکایى نیز توسط بیمه‏گر مستقیم به‏عنوان درآمد ناسایى ى‏گردد و با هزینه خسارت یا هزینه حق‏بیمه‏اتکایى واگذارى تهاتر نمى‏شود.

بیمه‏‌هاى اتکایى نسبى به‏طور هماهنگ با بیمه‏هاى مستقیم مربوط به‏عنوان هزینه شناسایى مى‏گردد. به‏عبارت دیگر هزینه ‏بیمه‏اتکایى واگذارى به‏طور یکنواخت در طول دوره بیمه مستقیم مربوط شناسایى و در مواردى که شناسایى درآمد در بیمه‏هاى مستقیم براساس الگوى وقوع خطر است،  هزینه یاد شده نیز طبق الگوی مزبور شناسایى مى‏شود.

بیمه‌‏هاى اتکایى غیرنسبى نیز معمولاً طى دوره بیمه‏اتکایى به‌طور یکنواخت ه‏عنوان هزینه دوره شناسایى مى‏شود.

درآمد حاصل از بیمه اتکایی

  • کارمزدهاى دریافتى و دریافتنى از بیمه‏گر اتکایى در زمان شروع پوشش بیمه اتکایی به‌عنوان درآمد شناسایی می‌شود.
  • سهم بیمه‌گر مستقیم از مشارکت در سود (کارمزد منافع) دریافتی یا دریافتنی از بیمه‌گر اتکایی، در زمان تحقق به‌عنوان درآمد شناسایی می‌شود.

بیمه اتکایی مجدد

  • بیمه‏گر تکایى مکن ست خشى ز خطر پذیرفته شده از بیمه‏گر مستقیم را مجدداً به بیمه‏گر اتکایى دیگرى (بیمه‌گر اتکایی قبول‌کننده) واگذار کند که به آن واگذارى مجدد گفته مى‏شود.
  • نحوه حسابداری قراردادهای بیمه اتکایی مجدد نیز مشابه قراردادهای بیمه اتکایی اولیه است.

انتقال پرتفوى

  • طبق ماده 54 قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری، مؤسسات بیمه می‌توانند با موافقت بیمه مرکزی ایران و تصویب شورای عالی بیمه تمام یا قسمتی از پرتفوی خود را با کلیه حقوق و تعهدات ناشیاز آن به یک یا چند مؤسسه بیمه‌ مجاز دیگر -واگذار کنند.
  • انتقال پرتفوی باید توسط بیمه‌گر انتقال‌دهنده به‌عنوان حذف پرتفوی و توسط بیمه‌گر قبول‌کننده به‌عنوان قبول پرتفوی به‌حساب گرفته شود.

حذف پرتفوی باید توسط بیمهگر انتقال دهنده ازطریق حذف بدهیها و داراییهای مرتبط با خطرات منتقل شده، به‌حساب گرفته شود.

قبول پرتفوی باید توسط بیمهگر قبولکننده از طریق شناسایی درآمد حق بیمه عاید نشده و خسارت معوق پذیرفته شده، به‌حساب گرفته شود.

بیمه مشترک

  • فعالیتهای بیمه‌ای که ازطریق قراردادهای بیمه مشترک با بیمه‌گذار انجام می‌شود باید توسط بیمه‌گران قبول‌کننده همانند بیمه مستقیم و براساس نسبتهای توافقی به‌حساب گرفته شود.
  • بیمه نامه‏هایى که به‏طور مستقیم توسط یکی از اعضاى گروه  بیمه‌گران مشترک صادر مى‏شود باید توسط آن عضو به‏عنوان بیمه مستقیم به‏حساب گرفته شود و بخشى از خطرات که توسط سایر اعضاى گروه پذیرفته مى‏شود باید همانند  بیمه‏اتکایى واگذارى محسوب گردد.  بیمه‏گرانى که این خطرات را مى‏پذیرند باید با آن همانند بیمه‏اتکایى قبولى برخورد کنند.

مخارج تحصیل‏

مخارج تحصیل بیمه‌ نامه‌ها باید در زمان وقوع به‌عنوان هزینه دوره شناسایی شود.

این مخارج شامل موارد زیر است:

  • حق‌العمل پرداختی به نمایندگیهـا،
  • مخـارج صـدور بیمه‌نامه‌ها،
  • مخارج اداری نگهداری سوابق بیمه‌نامه‌ها، و
  • مخارج وصول حق بیمه‌ها.

اطلاعات زیر باید در یادداشت‌های توضیحی صورتهای مالی افشا شود :

الف . رویه شناسایى درآمد حق‏بیمه و حق بیمه عاید نشده (اعم از بیمه‌های مستقیم و بیمه‌های اتکایی)،

ب. رویه شناسایی هزینه حق بیمه بیمه ای اتکایی واگذاری، و

ج . نحوه محاسبه ذخیره خسارت معوق و ذخیره تکمیلی.

اقلام زیر باید در متن ترازنامه افشا شود:

الف. مطالبات از بیمه‌گذاران و نمایندگان،

ب. مطالبات از بیمه‌گران اتکایی،

ج. بدهى خسارت معوق،

د. بدهى به بیمه‏گران اتکایى،

ﻫ. حق‏‌بیمهعاید نشده، و

و. ذخیره تکمیلی.

اقلام زیر باید در متن صورت سود و زیان افشا شود:

الف. درآمد حق‏بیمه (مستقیم و اتکایی قبولی)،

ب. درآمد بازیافت خسارت از بیمه‏گران اتکایى،

ج. هزینه خسارت بیمه‏هاى مستقیم و اتکایی قبولی، و

د. هزینه حق‏‌بیمه‌‏اتکایى واگذارى 

نکته:

اجزاى تشکیل‌‏دهنده اقلام افشا شده در ترازنامه و صورت سود و زیان در یادداشتهاى توضیحى افشا می‌شود.

تاریخ اجرا استاندارد حسابداری شماره 28

الزامات این استاندارد در‌مورد کلیه صورتهای مالی که دوره مالی آنها از تاریخ 1386/01/01 و بعد از آن شروع می‌شود، لازم‌الاجراست.

مطابقت با استانداردهای بینالمللی حسابداری

هیئت استانداردهای بین‌المللی حسابداری در رابطه با بیمه‌های عمومی، استاندارد خاصی تدوین نکرده است، اما در استاندارد بین‌المللی گزارشگری مالی شماره 4 با عنوان ” قراردادهای بیمه“ چارچوبهای کلی در‌ مورد تعریف بیمه و فعالیتهای بیمه‌ای ارائه کرده است.

دانلود PDF این استاندارد